Ortotropia: czym różni się od tradycyjnej ortodoncji

Przez dziesięciolecia krzywe zęby uważano po prostu za pech — predyspozycję genetyczną wymagającą usuwania zębów i aparatu ortodontycznego. Dziś stało się to niemal rytuałem przejścia dla nastolatków. Mimo to rośnie świadomość, że takie leczenie może nasilać bezdech senny i dysfunkcję stawu skroniowo-żuchwowego, pozostawiając ludzi z problemami zdrowotnymi na całe życie. Przyjrzyjmy się, jak na ten problem patrzy ortotropia — metoda poziomego rozwoju twarzy opracowana przez brytyjskich lekarzy Johna i Mike’a Mewów — i czym różni się ona od tradycyjnej ortodoncji.

Dlaczego zęby stają się krzywe?

Choć omawialiśmy ten temat na blogu już nieraz, szczegółowo przyglądając się temu, jak prawidłowe ułożenie języka i górna szczęka wpływają na piękno twarzy, dla tych, którzy nie znają tych artykułów, krótko „przelecimy” przez główne pojęcia.

Pożywienie współczesnych ludzi zmieniło się całkowicie nawet w ciągu zaledwie kilku dziesięcioleci: prawie nie jemy twardego, ciężkiego do pogryzienia jedzenia, które jedli nasi przodkowie. Obfitość miękkiego jedzenia, którego żucie nie wymaga wysiłku, zmniejszyła pracę naszych mięśni żucia. Dzieci nie są karmione piersią dostatecznie długo, przez co ich aparat jamy ustnej się nie rozwija, a przejście od niemowlęcego do „dorosłego” typu połykania zostaje zaburzone. Przy dorosłym typie połykania język powinien być mocno dociśnięty do podniebienia. W tej pozycji jego siła stale wypycha centralną kość twarzy ku górze, co pozwala rozwinąć się szerokim łukom zębowym z wystarczającą ilością miejsca dla wszystkich zębów stałych. Gdy centralna kość twarzy jest uniesiona, odległość między górną wargą a nosem również atrakcyjnie się skraca, a gałki oczne otrzymują wystarczające podparcie. Wszystko to wpływa na wzrost twarzy, zapewniając jej atrakcyjny, trójwymiarowy poziomy rozwój.

Niestety, ponieważ brakuje warunków do prawidłowego poziomego rozwoju twarzy, twarze wielu dzieci od wczesnego dzieciństwa zaczynają rosnąć w dół (pionowo). Rozwijają się podwójne podbródki, płaskie twarze ze zmęczonymi oczami i stłoczone zęby: gdy centralna kość twarzy opada, górny łuk zębowy się zwęża i dla zębów po prostu brakuje miejsca! W tej sytuacji również żuchwa zostaje zepchnięta do tyłu.

Drugim poważnym problemem naszych czasów jest stale podwyższony poziom alergenów w środowisku, który powoduje u dzieci niedrożność nosa. Jeśli nie możesz oddychać przez nos, musisz otworzyć usta i opuścić język na dolne zęby, co znów obniża centralną kość twarzy, zwęża górny łuk zębowy i powoduje stłoczenie. U osób oddychających przez usta twarz się wydłuża („opada”), jej wymiar poprzeczny się zmniejsza, co prowadzi do stłoczonych, krzywych zębów i wpływa na drogi oddechowe.

Dobra medycyna to rozpoznawanie przyczyn problemu i zapobieganie im, a nie jedynie łagodzenie objawów i być może pogłębianie problemu u jego podstaw. Twórcy ortotropii John i Mike Mew wzywają współczesny świat do przyjęcia naukowo ugruntowanego podejścia do leczenia krzywych zębów, ukierunkowanego na zapobieganie i rozumienie konsekwencji nieprawidłowego rozwoju dla twarzy i układu oddechowego, zamiast „leczenia” skutków i objawów.

Co się dzieje dziś w ortodoncji

W artykule o tym, jak aparat ortodontyczny niszczy twarz, widzieliśmy już, że ortodonci skupiają się wyłącznie na wyrównywaniu zębów, ignorując położenie kości twarzy, reszty czaszki i stawów skroniowo-żuchwowych. Aparat ortodontyczny ciągnie centralną kość twarzy, maxillę, do tyłu i w dół, z opisanymi wyżej konsekwencjami. Gdy nie mogą znaleźć na łuku zębowym dość miejsca dla stłoczonych zębów, tradycyjni ortodonci nie potrafią wymyślić nic lepszego niż ich usunięcie. Prowadzi to nie tylko do utraty urody twarzy, ale też do dość poważnych skutków dla zdrowia.

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych profesor John Mew udzielił wywiadu programowi Dispatches, przedstawiając jasne dowody szkód, jakie aparat ortodontyczny wyrządza twarzy. Mary jest jedną z takich pacjentek. W wieku trzynastu lat przeszła leczenie ortodontyczne aparatem, które obejmowało usunięcie czterech zębów i użycie wyciągów elastycznych do zamknięcia powstałych luk. Zdjęcia z profilu wyraźnie pokazują uszkodzenie dolnej części jej twarzy, w tym zmianę kąta żuchwy, ukształtowanie podbródka, wyraźne zmniejszenie odległości między nosem a dolną wargą i zmianę kierunku nachylenia kącików ust. Leczenie zwęziło też jej drogi oddechowe, przez co stała się podatna na niedrożność nosa. Przed wykonaniem wszystkich tych nieodwracalnych zabiegów ortodonci nie poinformowali jej o alternatywie (choć sami mogli o niej nie wiedzieć).

W programie pokazano też bliźniaków: jeden (u góry) miał aparat ortodontyczny i usunięte cztery stłoczone zęby; drugi (chłopiec na dole) w porę trafił do profesora Mewa i przeszedł leczenie ortotropowe z poszerzeniem górnej szczęki. Zmiany twarzy w obu przypadkach omawialiśmy już w artykule o tym, jak aparat ortodontyczny niszczy twarz, więc nie będziemy się powtarzać, ale spójrzmy, jak ci chłopcy wyglądają jako dorośli.

O ile wcześniej bliźniacy wyglądali identycznie (jeden z chłopców siedzi na zdjęciu), o tyle dziś to dwie zupełnie różne twarze. Młody mężczyzna leczony aparatem ortodontycznym ma bardzo wyraźne zniekształcenie twarzy, zwłaszcza w jej dolnej części, a jego brat bliźniak leczony metodą ortotropii ma atrakcyjną twarz, harmonijną pod każdym względem.

Niestety, mimo licznych dowodów przedstawionych przez profesora Mewa, program wywołał w brytyjskich kręgach ortodontycznych dość ostrą reakcję. Przeprowadzono nawet wiele badań „dowodzących”, że aparat ortodontyczny nie powoduje uszkodzeń twarzy. Ale profesora Mewa wielokrotnie wykluczano z tych badań i nie odnosiły się one do postawionych przez niego pytań. Jego syn Mike powiedział też w filmie na swoim kanale YouTube, że jego ojciec był traktowany bardzo niegrzecznie i musiał wysłuchać wielu obelg ze strony tradycyjnych ortodontów.

Zignorowano też dowody skuteczności ortotropowych ćwiczeń miofunkcjonalnych uczących prawidłowego ułożenia języka w eliminowaniu bezdechu sennego. W skrócie: jeśli twarz się wydłuża i „opada”, język nieuchronnie przesuwa się w stronę dróg oddechowych. Profesor Stephen Sheldon z Chicago uważa, że zaburzenia uwagi i nadpobudliwość u dzieci są wywoływane przez łagodny bezdech senny, który często trudno zdiagnozować. Dziś coraz więcej wnikliwych specjalistów w wielu krajach zgadza się, że prawidłowy rozwój twarzy jest ważny w zapobieganiu krzywym zębom i związanym z nimi problemom zdrowotnym. Są to lekarze badający związki między ortodoncją a dietą, jej wpływ na drogi oddechowe i problemy z dziąsłami: znani z publikacji Steven Lin, Peter Ungar, Marianna Evans i Buteyko, a także grupy Myobrace, Oral Help Group, Connecting Heads i Face Focused. Mimo to poziomy rozwój twarzy nie należy jeszcze do głównego nurtu, a leczenie ortodontyczne, gdy pojawia się problem, nadal skupia się na usuwaniu objawów, a nie na szukaniu przyczyn.

Ortotropia a tradycyjna ortodoncja

Podsumujmy krótko: wyrównując zęby aparatem ortodontycznym, tradycyjna ortodoncja często ściąga twarz pacjenta do tyłu i w dół. Ortotropia dąży przede wszystkim do poszerzenia górnego łuku zębowego oraz uniesienia i przesunięcia centralnej kości twarzy ku górze. Ortotropia daje dziecku miejsce w ustach dla wszystkich trzydziestu dwóch zębów. Aby osiągnąć to w praktyce, ortotropia stosuje wewnątrzustny aparat Biobloc wraz z nauką prawidłowego ułożenia języka i dorosłego typu połykania, zwaną korektą miofunkcjonalną. Ale ta metoda nadaje się głównie dla dzieci poniżej dwunastego roku życia (dorośli muszą zwrócić się do podobnej metody — ortokraniodoncji). Jednocześnie ćwiczenia miofunkcjonalne pozwalają nawet dorosłym osiągnąć znaczący poziomy rozwój twarzy, choć muszą oni włożyć więcej wysiłku niż dzieci, by uzyskać efekt, i zajmuje to nieco więcej czasu.

Według twórców ortotropii jej głównym zadaniem jest jednak szerzenie wiedzy i informacji o zapobieganiu deformacjom twarzy u dzieci oraz nauka prawidłowego ułożenia języka od dzieciństwa. Uważają oni, że pozwala to ludziom zyskać atrakcyjną twarz i szerokie łuki zębowe z wystarczającą ilością miejsca dla każdego zęba oraz uniknąć w przyszłości jakiegokolwiek leczenia ortodontycznego.