Orthotropics: hoe het verschilt van traditionele orthodontie

Decennialang werden scheve tanden gezien als simpelweg pech: een genetische aanleg waarvoor tanden getrokken moesten worden en een beugel nodig was. Tegenwoordig is dat bijna een overgangsritueel voor tieners geworden. Toch groeit het besef dat zo’n behandeling slaapapneu en disfunctie van het kaakgewricht kan verergeren, waardoor mensen levenslang met gezondheidsproblemen blijven zitten. Laten we bekijken hoe orthotropics – de methode van horizontale ontwikkeling van het gezicht, bedacht door de Britse artsen John en Mike Mew – naar dit probleem kijkt en hoe het verschilt van traditionele orthodontie.

Waarom worden tanden scheef?

Hoewel we dit onderwerp al meer dan eens in deze blog hebben besproken en uitgebreid hebben gekeken naar hoe de juiste tongpositie en de bovenkaak de schoonheid van het gezicht beïnvloeden, lopen we voor wie die artikelen niet kent kort de belangrijkste begrippen ‘door’.

De voeding van de moderne mens is in slechts een paar decennia volledig veranderd: we eten bijna nooit meer het taaie, harde voedsel dat onze voorouders aten. De overvloed aan zacht voedsel waarvoor je geen moeite hoeft te doen om te kauwen, heeft het werk van onze kauwspieren verminderd. Kinderen krijgen niet lang genoeg borstvoeding, waardoor hun mondapparaat zich niet ontwikkelt en de overgang van het slikken van een baby naar het slikken van een volwassene verstoord raakt. Bij volwassen slikken moet de tong stevig tegen het gehemelte gedrukt zijn. In die positie duwt de kracht van de tong het middelste aangezichtsbeen voortdurend omhoog, zodat er brede tandbogen kunnen ontstaan met genoeg ruimte voor alle tanden van volwassen formaat. Als het middelste aangezichtsbeen omhoog staat, wordt ook de afstand tussen de bovenlip en de neus op een aantrekkelijke manier korter en krijgen de oogbollen voldoende steun. Dit alles beïnvloedt de groei van het gezicht en zorgt voor een aantrekkelijke, driedimensionale horizontale ontwikkeling.

Helaas begint het gezicht van veel kinderen al vanaf de vroege kindertijd naar beneden (verticaal) te groeien, omdat de voorwaarden voor een normale horizontale ontwikkeling van het gezicht ontbreken. Er ontstaan onderkinnen, platte gezichten met vermoeide ogen en scheefstaande tanden: als het middelste aangezichtsbeen zakt, wordt de bovenste tandboog smaller en is er simpelweg geen ruimte voor de tanden! In die situatie wordt ook de onderkaak naar achteren gedrukt.

Het tweede grote probleem van onze tijd is het voortdurend verhoogde niveau van allergenen in de omgeving, dat bij kinderen een verstopte neus veroorzaakt. Als je niet door je neus kunt ademen, moet je je mond openen en je tong op de ondertanden laten zakken, wat het middelste aangezichtsbeen opnieuw laat zakken, de bovenste tandrij smaller maakt en tot ruimtegebrek leidt. Bij mondademers wordt het gezicht langer (‘zakt het’) en neemt het dwarse oppervlak af, wat leidt tot opeengedrongen, scheve tanden en invloed heeft op de luchtwegen.

Goede geneeskunde betekent de oorzaken van een probleem opsporen en voorkomen, in plaats van alleen de symptomen te verlichten en het onderliggende probleem misschien te verergeren. De grondleggers van orthotropics, John en Mike Mew, roepen de moderne wereld op om een wetenschappelijk onderbouwde aanpak van de behandeling van scheve tanden te kiezen, gericht op preventie en op inzicht in de gevolgen van een verkeerde ontwikkeling voor het gezicht en het ademhalingsstelsel, in plaats van de gevolgen en symptomen te ‘behandelen’.

Wat er vandaag in de orthodontie gebeurt

In het artikel over hoe een beugel het gezicht beschadigt zagen we al dat orthodontisten zich alleen richten op het rechtzetten van de tanden en de positie van de aangezichtsbeenderen, de rest van de schedel en de kaakgewrichten negeren. Een beugel trekt het middelste aangezichtsbeen, de maxilla, naar achteren en naar beneden, met de hierboven beschreven gevolgen. Als ze op de tandboog niet genoeg ruimte vinden voor de opeengedrongen tanden, weten traditionele orthodontisten niets beters te bedenken dan ze te trekken. Dat leidt niet alleen tot verlies van de schoonheid van het gezicht, maar ook tot vrij ernstige gevolgen voor de gezondheid.

Eind jaren negentig gaf professor John Mew een interview voor het programma Dispatches, waarin hij duidelijk bewijs liet zien van de schade die een beugel aan het gezicht toebrengt. Mary is zo’n patiënte. Op haar dertiende kreeg ze een orthodontische behandeling met een beugel, waarbij vier tanden werden getrokken en elastiekjes werden gebruikt om de ontstane ruimtes te sluiten. Profielfoto’s laten duidelijk de schade aan het onderste deel van haar gezicht zien, waaronder een veranderde hoek van de onderkaak, de vorming van de kin, een duidelijk kleinere afstand tussen neus en onderlip en een veranderde richting van de helling van de mondhoeken. De behandeling maakte ook haar luchtwegen nauwer, waardoor ze vatbaar werd voor een verstopte neus. Voordat de orthodontisten al deze onomkeerbare ingrepen uitvoerden, vertelden ze haar niets over een alternatief (al kenden ze het zelf misschien ook niet).

Het programma liet ook een tweeling zien: de een (boven) kreeg een beugel en vier opeengedrongen tanden getrokken; de ander (de jongen onder) kwam op tijd bij professor Mew terecht en kreeg een orthotropicsbehandeling met verbreding van de bovenkaak. De veranderingen in het gezicht in beide gevallen hebben we al besproken in het artikel over hoe een beugel het gezicht beschadigt, dus we herhalen ons niet, maar kijken hoe deze jongens er als volwassenen uit zijn gaan zien.

Waar de tweeling vroeger precies op elkaar leek (op de foto zit een van de jongens), zijn het nu twee totaal verschillende gezichten. De jongeman die met een beugel is behandeld, heeft een heel opvallende vervorming van het gezicht, vooral in het onderste deel, terwijl zijn tweelingbroer die met orthotropics is behandeld een aantrekkelijk gezicht heeft dat in alle opzichten harmonieus is.

Helaas leidde het programma, ondanks het aanzienlijke bewijs dat professor Mew presenteerde, tot een behoorlijk felle reactie in Britse orthodontische kringen. Er werden zelfs veel studies gedaan die ‘bewezen’ dat een beugel het gezicht niet beschadigt. Maar professor Mew werd herhaaldelijk buiten deze studies gehouden, en ze gingen niet in op de vragen die hij had opgeworpen. Zijn zoon Mike vertelde ook in een video op zijn YouTube-kanaal dat zijn vader heel grof werd behandeld en veel beledigingen van traditionele orthodontisten moest aanhoren.

Ze negeerden ook het bewijs voor de effectiviteit van de myofunctionele oefeningen van orthotropics voor de juiste tongpositie bij het verhelpen van slaapapneu. Kort gezegd: als het gezicht langer wordt en ‘zakt’, schuift de tong onvermijdelijk richting de luchtwegen. Professor Stephen Sheldon uit Chicago is van mening dat aandachtstekort en hyperactiviteit bij kinderen worden veroorzaakt door lichte slaapapneu, die vaak moeilijk vast te stellen is. Tegenwoordig zijn steeds meer weldenkende specialisten in veel landen het erover eens dat een juiste ontwikkeling van het gezicht belangrijk is om scheve tanden en de bijbehorende gezondheidsproblemen te voorkomen. Het gaat om artsen die onderzoek doen naar het verband tussen orthodontie en voeding, de effecten ervan op de luchtwegen en tandvleesproblemen: Steven Lin, Peter Ungar, Marianna Evans en Buteyko, bekend van hun publicaties, en de groepen Myobrace, Oral Help Group, Connecting Heads en Face Focused. Toch is horizontale ontwikkeling van het gezicht nog geen gemeengoed, en blijft orthodontische behandeling bij een probleem gericht op het wegnemen van symptomen in plaats van op het zoeken naar oorzaken.

Orthotropics en traditionele orthodontie

Kort samengevat: bij het rechtzetten van tanden met een beugel trekt traditionele orthodontie het gezicht van de patiënt vaak naar achteren en naar beneden. Orthotropics is er in de eerste plaats op gericht de bovenste tandboog te verbreden en het middelste aangezichtsbeen op te tillen en omhoog te brengen. Orthotropics geeft een kind ruimte in de mond voor alle tweeëndertig tanden. Om dat in de praktijk te bereiken, gebruikt orthotropics het intraorale Biobloc-apparaat in combinatie met het aanleren van de juiste tongpositie en volwassen slikken, bekend als myofunctionele correctie. Maar deze methode is vooral geschikt voor kinderen onder de twaalf (volwassenen moeten zich wenden tot de vergelijkbare methode van orthocraniodontie). Tegelijkertijd stellen myofunctionele oefeningen zelfs volwassenen in staat een aanzienlijke horizontale ontwikkeling van het gezicht te bereiken, al moeten ze er meer moeite voor doen dan kinderen om effect te krijgen, en duurt het wat langer.

Maar volgens de bedenkers is de belangrijkste taak van orthotropics het verspreiden van kennis en informatie over het voorkomen van gezichtsmisvormingen bij kinderen en het aanleren van de juiste tongpositie vanaf de kindertijd. Zij geloven dat mensen zo aantrekkelijke gezichten en brede tandbogen met genoeg ruimte voor elke tand kunnen krijgen, en in de toekomst elke orthodontische behandeling kunnen vermijden.