De juiste tongpositie, of hoe je voorkomt dat het gezicht ‘inzakt’

In het vorige artikel over het ‘bot van schoonheid’, de maxilla, bespraken we hoe belangrijk dit bot is voor de vorming van een aantrekkelijk gezicht. Wanneer de maxilla naar voren en omhoog wordt gebracht, ondersteunt hij de oogbollen op de juiste manier, tilt hij de jukbeenderen op en geeft hij ze een mooie contour, verkort hij op aantrekkelijke wijze de afstand tussen neus en bovenlip en creëert hij een adembenemend brede glimlach. Het is precies de druk die door een juiste tongpositie op het gehemelte en door het volwassen slikpatroon wordt uitgeoefend die dit ‘bot van schoonheid’ naar voren en omhoog duwt. In dit artikel bespreken we dat uitvoeriger.

‘De tong tegen het dak’

In zijn vele video’s benadrukt de Britse arts Mike Mew, uit de orthotropics-richting voor horizontale gezichtsontwikkeling, voortdurend hoe belangrijk een juiste tongpositie is. Wat betekent dat? Een moderne mens laat de tongpunt doorgaans tegen de tanden rusten. Zoals we in het vorige artikel leerden, hoort de tongpunt achter de voortanden in het kuiltje van het gehemelte te liggen, in de positie van de Spaanse ‘zachte ñ’. Maar dat is niet alles. Zelfs als je deze positie nu probeert aan te nemen, blijft bij veel mensen de achterkant van de tong te laag liggen.

Bij een juiste tongpositie ligt niet alleen de tongpunt tegen het gehemelte, maar ook het hele achterste deel van de tong tegen het ‘dak van de mond’, het gehemelte, en zit daar letterlijk aan ‘vastgeplakt’. Juist dit levert extra opwaarts gerichte kracht. Neem deze tongpositie eens aan en slik. Het verschil in gevoel is enorm. De maxilla wordt nu met meer kracht naar voren en omhoog geduwd door het achterste deel van de tong en door de tongspieren, die diep langs de voorkant van de nek naar het tongbeen lopen.

Een enorm verschil! Nu wordt alle kracht van deze spieren gericht op het omhoogduwen van de maxilla, het ‘bot van schoonheid’ dat je gezicht aantrekkelijker maakt. Vergelijk de maxilla eens met een bankstel en stel je voor dat je het, net als voorheen, in je eentje probeert te verplaatsen. Wanneer de kracht van de achterkant van de tong mee gaat doen, sluiten twee sterke vrienden zich bij je aan om de bank te verplaatsen. Het proces vindt nu met driemaal zoveel kracht plaats.

Hoe de tong de breedte van de maxilla beïnvloedt

Een juiste tongpositie, die een kind van jongs af aan moet worden geleerd, is de bepalende factor voor een gelijkmatige tandenrij die later geen corrigerend apparaat of beugel nodig zal hebben. Op achtjarige leeftijd had de jongen op de bovenstaande foto een bilaterale kruisbeet ontwikkeld, die ook open was. Een van zijn bovenste hoektanden stond verdrongen en verschoven. We kunnen ook zien hoe de verkeerde beet de ontwikkeling van het gezicht van de jongen beïnvloedde. Het gezicht en de beet in de onderste rij van de foto zijn uitsluitend het resultaat van het aanleren van de juiste tongpositie en, als gevolg daarvan, een ‘volwassen’ slikpatroon volgens de orthotropics-methode. Vergelijk de toestand van de bovenkaak vóór en na de behandeling: hij werd rechter, schoof naar voren en werd breder. Ik denk dat het effect op de aantrekkelijkheid van het gezicht van de jongen niet eens hoeft te worden toegelicht.

De voordelen van correct slikken

In het artikel over de maxilla bespraken we al hoe belangrijk borstvoeding is voor de juiste ontwikkeling van het mondapparaat en de spierspanning in het gezicht van een kind. Voor hetzelfde doel moet zelfs een volwassene hard voedsel eten, al zijn het maar gewone appels en wortels. Dit legt de basis voor een aantrekkelijke horizontale gezichtsontwikkeling en voor de toekomstige gezondheid als geheel. Op de foto hierboven kun je bijvoorbeeld het verschil zien tussen de gezichtsontwikkeling van een broer en zus. De tong van het meisje rust niet tegen het gehemelte maar tegen de tanden, waardoor in haar geval de maxillae daalden en het gezicht daardoor langer werd. De moeder gaf het meisje dertien maanden borstvoeding en stapte daarna over op flesvoeding. Helaas zorgen fopspenen ervoor dat de tong niet tegen het gehemelte rust, zoals bij het drinken aan de borst, maar op de bodem van de mond. Hetzelfde gebeurt bij duimzuigen, dat na verloop van tijd een schadelijke gewoonte wordt.

De broer van het meisje kreeg tweeënhalf jaar borstvoeding zonder overstap op kunstvoeding. Op de leeftijd van twaalf maanden at hij voor het eerst vast voedsel. Bij de jongen zien we een uitstekende spierspanning en een schitterende gezichtsontwikkeling. Orthodontisten stellen bij hem ook een correcte beet en een juiste kaakstand vast. Veel mensen zullen de genen de schuld willen geven, maar dit zijn broer en zus. Het is werkelijk verbazingwekkend om zo’n verschil in de gezichtsontwikkeling van kinderen te zien als gevolg van een andere manier van voeden in hun babytijd. Opvallend is dat zo’n verschil in gezichtsontwikkeling al op negenjarige leeftijd zichtbaar is. En dit besef doet ons een schokkende vraag stellen: hoe anders ziet ons huidige gezicht eruit dan het ideale gezicht dat we hadden kunnen hebben als alles gunstig was verlopen?

Hoe verkeerd slikken de schoonheid van het gezicht vervormt

Dr. Mike Mew benadrukt dat bij het ‘volwassen’ slikpatroon dat door een juiste tongpositie wordt bereikt, alle inspanning uitsluitend door de kracht van de diepe tongspieren wordt geleverd. Bij correct slikken horen lippen en wangen niet actief te zijn. Anders gaat hun spierspanning door de onevenwichtige samentrekking van de gezichtsspieren verloren en ontstaat daardoor een ‘inzakkende’ gezichtsovaal met bolle wangen en wallen onder de ogen. Dit effect treedt op doordat de maxillae dalen.

Ademen door de mond als gevolg van een zwakke spierspanning leidt tot een lage tongpositie en brengt het proces van gezichtsdystrofie telkens opnieuw op gang. Verkeerd slikken veroorzaakt ook spanning in de wang-, kin- en lipspieren, de zogenoemde spierbanden, en dat leidt later tot expressierimpels.

Het verband tussen de tong en het onderbewustzijn

Volgens Mike Mew wordt het achterste deel van de tong door ons onderbewustzijn aangestuurd. Een juiste tongpositie staat dus letterlijk op de automatische piloot en zodra je die hebt getraind, weet je tong zonder bewuste controle waar en hoe hij zichzelf moet plaatsen. Op de lange termijn betekent dit dat we, na enige aanvankelijke wilskracht te hebben ingezet, de kracht van ons onderbewustzijn kunnen gebruiken om een aantrekkelijk gezicht te creëren. Het voorste deel van de tong vertegenwoordigt een aspect van de bewuste geest en daarom kunnen we dit gemakkelijk met wilskracht aansturen — maar niet in een onbewuste toestand, bijvoorbeeld wanneer we slapen. Dit is nog een argument voor het belang van het ontwikkelen van een onderbewuste reflex voor een juiste tongpositie. Volgens de Chinese traditionele geneeskunde is een juiste tongpositie ook belangrijk voor een gezonde energiestroom door het organisme.

De Chinese traditionele geneeskunde beschouwt de tong als een ‘schakelaar’ die de centrale qi-energiekanalen met elkaar verbindt en het ‘kleine hemelse circuit’ sluit. De positie van de tong in het kuiltje van het gehemelte achter de voortanden geldt als de basisverbinding van de kanalen en wordt het ‘windpunt’ genoemd. Er is ook het ‘vuurpunt’, yang, bijna midden op het harde gehemelte, en het ‘waterpunt’, yin, nog verder naar de basis van het gehemelte toe. Wacht echter even voordat je hiermee gaat experimenteren, want dit vormt een veel grotere belasting voor de diepe tongspieren: slikken in deze positie is voor een beginner buitengewoon moeilijk, en ten tweede loop je het risico alle ‘charmes’ van de kokhalsreflex te herbeleven. Tegelijkertijd kan de positie van de tongpunt tegen het gehemelte achter de snijtanden, als je ernaar luistert, een gevoel van een aangename, ononderbroken trilling van een zwakke stroom geven. Na verloop van tijd wordt dit gevoel stabiel en ontwikkelt iemand door de aangeleerde onderbewuste reflex om de tong in deze positie te houden een gevoel van kracht en kalmte.

Myofunctionele training voor een juiste tongpositie

Het geheim van succes bij myofunctionele oefeningen is dat je jezelf er in het begin voortdurend aan herinnert de tongpunt in het kuiltje van het gehemelte achter de voorste snijtanden te plaatsen, in de positie van de Spaanse letter ñ, en de tongbasis tegen het gehemelte op te tillen. Roep de sterke vrienden erbij die de bank, de maxilla, naar de bovenverdieping helpen tillen. Voor beginners is de beste manier om dit te leren om met gesloten tanden een overdreven brede ‘cheese’-glimlach te maken terwijl de tong in deze positie ligt; oefen daarbij geen druk uit op de tanden.

De volgende fase, nadat je aan het nieuwe gevoel gewend bent geraakt en je de nieuwe tongpositie hebt leren herkennen, is proberen te slikken. In het begin voel je achter in je keel iets vreemds. Dat is de achterkant van je tong die naar het ‘dak’, het gehemelte, omhoogkomt. Herhaal dit en probeer het gevoel van de tong te behouden door hem in deze positie te houden. Alleen de tongspieren werken; zorg dat de lippen en wangen niet actief zijn. Tijdens het slikken beweegt alleen de adamsappel. Voor veel mensen voelt dit in het begin nogal ongemakkelijk, alsof je in je eigen tong stikt. Maar veel van jullie trainen spieren in de sportschool terwijl je daarbij onaangename gewaarwordingen ervaart; hetzelfde gebeurt met de tongspieren, enkele van de sterkste spieren van het lichaam. Waarom zouden die onderdoen voor de andere spieren van het lichaam? Ook zij hebben training nodig. Doe iedere keer dat je het gevoel van de juiste tongpositie bent vergeten deze oefening om jezelf eraan te herinneren. Je kunt hem altijd en overal doen: niemand zal het merken.

Zodra deze oefening prettig voelt, ga je naar de volgende, moeilijkere fase: probeer met deze tongpositie in kleine slokjes water te drinken. Probeer als ultieme stap met de nieuwe tongpositie te eten — eerst vloeibaar voedsel en daarna vast voedsel door te slikken. Begin met vijf minuten per dag trainen van een van de sterkste spieren in je lichaam, bijvoorbeeld nadat je je tanden hebt gepoetst. Al snel wordt dit een gewoonte en na verloop van tijd gaat het over in een reflex op onderbewust niveau, waarbij je ‘innerlijke automatische piloot’ zelfs tijdens je slaap de juiste positie inneemt. Kinderen kunnen dit ook spelenderwijs oefenen, zodat ze het interessant vinden, door voor dit ‘spel’ een vaste tijd in te plannen. Kinderen gaan razendsnel vooruit, letterlijk in enkele korte weken. Volwassenen zullen iets langer moeten oefenen, maar na zeven of acht maanden zal het resultaat, zoals ze zeggen, ‘van het gezicht af te lezen zijn’.

Het dragen van een intraoraal ALF-apparaat traint ook de juiste tongpositie en het ‘volwassen’ slikproces heel goed. Het is een lichte draadconstructie die de bovenkaak verbreedt en craniale torsies wegneemt en neemt geen ruimte voor de tong in; bovendien vindt de tongpunt zelf het juiste ‘steunpunt’ in een speciale bocht van dit apparaat. De Starecta-spalk is in dit opzicht ook interessant: hoewel die de schedelbeenderen in een enigszins andere richting in balans brengt, zorgt het dragen ervan eveneens voor een juiste tongpositie en de ontwikkeling van het ‘volwassen’ slikpatroon.

Veel mensen vragen of de hierboven beschreven myofunctionele oefeningen kunnen worden gedaan bij kaakgewrichtsdisfunctie. Mike Mew, de grondlegger van orthotropics, legde gevallen vast waarin temporomandibulaire aandoeningen volledig verdwenen tijdens het doen van mewing-oefeningen. Tegelijkertijd schreef A. O. Savinov, de grondlegger van de orthocraniodontie in ons land, dat de mogelijkheid om zulke oefeningen te doen afhankelijk is van het individuele geval. Bij aangezichtspijn door myofunctionele oefeningen kun je je er waarschijnlijk beter van onthouden.

Welke aanpak je ook kiest om een juiste tongpositie te trainen, onthoud dat de tongspieren de werkelijke drijvende kracht van het middendeel van het gezicht zijn. Hoe sterker we die kracht ontwikkelen door de druk tegen het bovengehemelte te verhogen, hoe breder de bovenkaak wordt en een mooie glimlach vormt; en hoe hoger en driedimensionaler onze maxillae worden, waardoor het gezicht een bijzondere aantrekkelijkheid krijgt. Tot slot: regelmatig oefenen is de sleutel tot succes.

Jaw & Body bereidt over dit onderwerp een informatieve cursus voor die in de toekomst zal worden uitgebracht.