Scoliose: hoe je de stadia terugdraait. Een biomechanische benadering

Scoliose kent verschillende ontwikkelingsstadia en afhankelijk van de mate waarin de wervelkolom naar rechts of links is verkromd, wordt scoliose gewoonlijk in een van vier graden ingedeeld. Zo'n pathologische kromming van de wervelkolom ontstaat doorgaans asymptomatisch en laat zich pas voelen wanneer scoliose de eerste ontwikkelingsstadia al voorbij is. In dit artikel bekijken we vanuit biomechanisch oogpunt waarom scoliose ontstaat en, belangrijker nog, welke behandelmethoden de biomechanische wetenschap biedt om deze stadia van scoliose in omgekeerde volgorde te doorlopen.

Biomechanische oorzaken van scoliose

Op de foto hierboven zien we de resultaten van een biomechanische behandeling van scoliose van de derde graad. Hoe bereikt de biomechanica dit? Om dat te begrijpen, moet je kijken naar het verschil tussen de benadering van scoliose door de traditionele geneeskunde en die van biomechanische methoden. Naast letsel noemt de traditionele geneeskunde als oorzaken van verworven scoliose een lichamelijke aanleg: zwakke rugspieren en langdurig in een ongemakkelijke houding blijven. De voorgeschreven behandeling, in de vorm van adviezen om de spieren te versterken en massages, en zelfs manuele therapie, heeft echter weinig effect. Waarom?

De biomechanica, die het lichaam door de ogen van een ingenieur bekijkt, benadert het probleem namelijk veel breder. Talrijke onderzoeken – in de medische literatuur zijn er meer dan honderd – hebben vastgesteld dat scoliose ontstaat doordat het gewicht van de schedel ongelijkmatige druk op de wervelkolom uitoefent. Omdat de schedel geen goede steun vindt in de tandbogen, zakt hij door, valt hij en draait hij. Zo oefent hij een vergelijkbaar vervormend effect uit op de wervelkolom. Dat is duidelijk te zien in de animatie en in de derde minuut van de video van de Italiaanse osteopaat, fysiotherapeut en posturoloog Valerio Natale, die hieronder staan.

Hoe een verkeerde kaakstand scoliose veroorzaakt (4 stadia)

Hier bekijken we de vier stadia die leiden tot een verandering in de stand van de schedel, de fysiologische kromming van de wervelkolom en de draaiing ervan van dichterbij. Het is logisch om te beginnen met een beschrijving van fase 0. In dit stadium richten we ons op de schedel, omdat daar het proces begint dat tot scoliose leidt.

Het skelet op de afbeelding is in de natuur een uiterst zeldzame norm; wij gaan uit van de skeletvorm die we in het dagelijks leven gewoonlijk tegenkomen. In dat geval is de tandhoogte in elk deel van de kaak in meerdere of mindere mate verminderd en is er een verandering in de schedelstructuur te zien. Op de afbeelding hieronder (stadium 1) is bijvoorbeeld de hoogte van de tanden aan de linkerkant afgenomen. Naarmate de tandhoogte links afneemt, verliest de schedel aan die kant zijn steun. Het niet langer volmaakte skelet begint te veranderen in de richting van asymmetrie en scoliose.

Scoliose stadium 1

In stadium 1 van scoliose wordt de schedel, die gedwongen naar de ene of de andere kant buigt, asymmetrisch ten opzichte van de centrale verticale lijn van het lichaam. Dat brengt in de rest van het skelet een kettingreactie op gang. Wanneer de schedel naar links zakt, trekken de gezichtsspieren in dit gebied samen en begint de rechterschouder als tegenwicht omhoog te komen. Daardoor begint de hele rechterkant van het lichaam omhoog te komen, waardoor het bekken met de klok mee draait. Door de draaiing van het bekken komt het rechterbeen omhoog en verandert de steun op de rechtervoet. De symptomen in fase 1 zijn nog mild, de spierspanning is niet overmatig en uiterlijk is er nog niets te zien.

Scoliose stadium 2

In de tweede fase zijn veranderingen in het skelet al met het blote oog zichtbaar. Het wordt duidelijk dat dit verschijnsel zich van boven naar beneden ontwikkelt. De schedel helt naar de kaak aan de linkerkant, waar hij steun tekortkomt. Door de verandering in de helling van de schedel naar links beweegt de rechterschouder omhoog. De spieren aan de rechterkant van het lichaam beginnen samen te trekken en draaien het bekken nog verder met de klok mee. Het wezenlijke verschil tussen stadium 2 en stadium 1 is de hellingshoek van de kaak, waardoor de afstand tot de schedel kleiner wordt op het punt waar tandhoogte ontbreekt. Door de verandering in de hellingshoek van de kaak gaan de groep kin-tongbeenspieren en de voorkant van de nek een asymmetrische positie innemen.

Door de niet-fysiologische circulatie beginnen deze spierspanningen allerlei symptomen in de nek te veroorzaken. De linkerkant van het lichaam wordt gespannen en krampachtig. Naarmate de schedel verder kantelt en zakt, neemt de compressie tussen de wervels toe. Uiteindelijk komt de rechterkant van het bekken omhoog, waardoor de structuur van de voetbogen verandert. Posturologen stellen voor dit probleem met inlegzolen op te lossen, maar het is duidelijk dat dit slechts een plaatselijke oplossing is, omdat het probleem elders is ontstaan. De traditionele geneeskunde beschouwt dit stadium van scoliose als ‘binnen de normale grenzen’.

Scoliose stadium 3

In dit stadium begint het lichaam vrij ernstige veranderingen te ondergaan, ook aan de buitenkant. In deze fase zien we twee grote verschillen met de vorige: 1) de schedel blijft naar de linkerschouder draaien, terwijl de kaak afwijkt van de verticale lijn; 2) de kaak verandert opnieuw van hellingshoek en komt evenwijdig aan de grond te staan. Wanneer de hellingshoek van de kaak verandert, blijft de schedel draaien doordat hij naar links zakt. Bovendien beginnen de rugspieren in dit stadium naar achteren uit te rekken. Dat leidt tot een zichtbare manifestatie van scoliose. Als tegenreactie op het zakken van de schedel naar links beginnen de spieren aan de rechterkant van het lichaam te verkrampen.

Op dit punt begint het midden van de rug naar links te krommen. Dat gebeurt doordat de samengetrokken spieren aan de linkerkant van het lichaam de wervelkolom met zich meetrekken. Het zwaartepunt van de schedel keert nu terug naar zijn as om de spierspanning aan de rechterkant van het lichaam te verlichten. Dit verschijnsel veroorzaakt scoliose. Tegelijkertijd blijft het bekken door de spiersamentrekking aan de linkerkant tegen de klok in draaien. In deze toestand lopen de lijnen van schouders, bekken en voeten bijna evenwijdig. Door de toenemende spanning in dit stadium en de aanzienlijke compressie van slagaders, diafragma's en inwendige organen kan iemand ernstige psychische symptomen vertonen, naast een toename van lichamelijke symptomen (hernia's van de tussenwervelschijven, maag-darmproblemen).

Scoliose stadium 4

In dit stadium van scoliose worden de spiercompensaties die in de vorige fase zijn ontstaan sterker. Zoals je op de afbeelding hierboven kunt zien, blijft de schedel naar links kantelen. Juist daarom vindt het lichaam een nieuwe manier om te compenseren met de rechterschouder, die naar beneden zakt. Het zakken van de rechterschouder hangt samen met twee gelijktijdige en onderling verbonden verschijnselen: 1) de spieren aan de rechterkant staan tot het uiterste gespannen; 2) om naar zijn as terug te keren, veroorzaakt de schedel een sterkere kromming van de wervelkolom, die scherp naar links buigt. Beide verschijnselen dragen bij aan het zakken van de rechterschouder. Tegelijkertijd blijft het bekken met de klok mee draaien en trekt het de spieren aan de linkerkant omlaag. Zo ontstaat een hogere linkerdij, die het linkerbeen meetrekt en het korter maakt dan het rechter. De borstkas en ribben trekken samen in een spierkramp. De nekspieren zijn gespannen en pijnlijk. Door hun verschillende lengtes werken ze asymmetrisch, omdat ze zich aan de compensatiesituatie moeten aanpassen. Maar is het mogelijk al deze stadia van scoliose in omgekeerde volgorde te doorlopen? En zo ja, hoe?

Biomechanische behandeling

Er zijn verschillende soorten biomechanische behandeling voor scoliose: een ervan heet ALF-orthodontie (de resultaten daarvan zijn op de foto hierboven te zien); de tweede is de Italiaanse Starecta-methode (deze methode wordt aanzienlijk versterkt wanneer tegelijkertijd mewing wordt toegepast). Beide methoden behandelen scoliose door op het cranio-mandibulaire systeem in te werken en de hellingshoek van de kaak ten opzichte van de schedel te veranderen. Craniodontie met het intraorale ALF-apparaat heft vervormingen van de schedelbeenderen op en brengt met spalken op de onderkaak en aanvullende technieken de onderliggende structuren van het lichaam in balans. Dit apparaat werd in de jaren tachtig ontwikkeld door de Amerikaanse onderzoeker Darick Nordstrom en in de wereldpraktijk wordt dit vakgebied onder de naam craniodontie gepresenteerd.

De Starecta-methode is een unieke techniek om vervormingen van de wervelkolom op te heffen en een symmetrische lichaamstoestand te bereiken. De methode bereikt dit effect met een speciaal intraoraal Rectifier-apparaat, dat als een hefboom werkt: wanneer het op de grote kiezen achter in de onderkaak wordt geplaatst, rekt het de achterkant van de nek en tilt het de schedel op. Bovendien biedt dit apparaat de schedel voldoende steun en centreert het die vóór de onderkaak. Daardoor keert de schedel in alle projecties terug naar een verticale positie ten opzichte van de centrale lichaamsas. Deze methode werd intuïtief ontwikkeld door een gewone Italiaanse jongen, Moreno Conte, die zich in een gedraaid, ingezakt lichaam bevond. Hij baseerde zich op het onderzoek van de Italiaanse arts Adriana Valsecchi naar de invloed van de beet op de houding. Het effect op het lichaam wordt hieronder schematisch en in de praktijk getoond.

Het is belangrijk op te merken dat behandeling met orthocraniodontie uitsluitend door een arts kan worden uitgevoerd, terwijl de Starecta-methode volgens een bepaalde werkwijze zelfstandig wordt toegepast. Tegelijkertijd behalen beide biomechanische methoden bij de behandeling van scoliose, door in te werken op het kaaksysteem van het lichaam, resultaten die vanuit het oogpunt van de traditionele geneeskunde onmogelijk worden geacht.