Skolioza rozwija się w kilku etapach. W zależności od stopnia skrzywienia kręgosłupa w prawo lub w lewo skoliozie umownie przypisuje się jeden z czterech stopni. Takie patologiczne skrzywienie kręgosłupa zwykle rozwija się bezobjawowo i daje o sobie znać dopiero wtedy, gdy wczesne stadia skoliozy już minęły. W tym artykule zastanowimy się, dlaczego skolioza rozwija się z biomechanicznego punktu widzenia, a przede wszystkim, jakie metody leczenia proponuje nauka biomechaniczna, by przejść te etapy skoliozy w odwrotnej kolejności.

Biomechaniczne przyczyny skoliozy

Ilustracja do sekcji „Biomechaniczne przyczyny skoliozy”

Na powyższym zdjęciu widzimy efekty biomechanicznego leczenia skoliozy trzeciego stopnia. Jak biomechanika to osiąga? Aby to zrozumieć, trzeba przyjrzeć się różnicom między podejściem medycyny konwencjonalnej do leczenia skoliozy a metodami biomechanicznymi. Obok urazów medycyna konwencjonalna przypisuje skoliozę nabytą wewnętrznym predyspozycjom organizmu — słabym mięśniom pleców i długiemu przebywaniu w niewygodnej pozycji. Mimo to zalecane leczenie, polegające na wzmacnianiu mięśni, masażach, a nawet terapii manualnej, przynosi niewielki efekt. Dlaczego?

Rzecz w tym, że biomechanika, która patrzy na ciało oczami inżyniera, spogląda na problem znacznie szerzej. Jej liczne badania — w literaturze medycznej jest ich już ponad sto — wykazały, że skolioza rozwija się dlatego, że ciężar czaszki nierównomiernie naciska na kręgosłup: pozbawiona odpowiedniego podparcia ze strony łuków zębowych czaszka osiada, obniża się i skręca. W ten sposób wywiera podobnie deformujący wpływ na kręgosłup, co dobrze widać na animacji oraz w trzeciej minucie zamieszczonego poniżej nagrania włoskiego osteopaty, fizjoterapeuty i posturologa Valeria Natalego.

Animacja: starecta.com
Animacja: starecta.com

Jak przemieszczenie żuchwy wywołuje skoliozę (4 stadia)

Omówimy tu szczegółowo cztery stadia, które prowadzą do zmian położenia czaszki, fizjologicznych krzywizn kręgosłupa i jego skręcenia. Logiczne jest rozpoczęcie od opisu fazy 0. Na tym etapie skupiamy się na czaszce, ponieważ to właśnie tam zaczyna się proces prowadzący do skoliozy.

Ilustracja do sekcji „Jak przemieszczenie żuchwy wywołuje skoliozę (4 stadia)”

Szkielet na rysunku przedstawia wzorzec niezwykle rzadko spotykany w naturze; rozważymy formę szkieletu, z którą zwykle spotykamy się w życiu. W takim przypadku w jakiejś części szczęki wysokość zębów jest w pewnym stopniu zmniejszona i obserwuje się zmiany w budowie czaszki. Na przykład na poniższym obrazie (stadium 1) widać zmniejszoną wysokość zębów po lewej stronie. Gdy wysokość zębów po lewej stronie się zmniejsza, czaszka traci podparcie z tej strony. Szkielet, już nie idealny, zaczyna zmieniać się w kierunku asymetrii i skoliozy.

Skolioza — stadium 1

Ilustracja do sekcji „Jak przemieszczenie żuchwy wywołuje skoliozę (4 stadia)”

W stadium 1 skoliozy czaszka, zmuszona do przechylenia się w jedną lub drugą stronę, staje się asymetryczna względem centralnej pionowej linii ciała. Wywołuje to reakcję łańcuchową w pozostałej części szkieletu. Gdy czaszka obniża się w lewo, mięśnie twarzy w tej okolicy kurczą się, a jako przeciwwaga zaczyna się unosić prawy bark. W konsekwencji zaczyna się unosić cała prawa strona ciała, zmuszając miednicę do obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Obrót miednicy podciąga prawą nogę i zmienia podparcie prawej stopy. Objawy w fazie 1 są jeszcze łagodne; napięcia mięśniowe nie są nadmierne i jeszcze nie są widoczne z zewnątrz.

Skolioza — stadium 2

Ilustracja do sekcji „Jak przemieszczenie żuchwy wywołuje skoliozę (4 stadia)”

W drugiej fazie zmiany w układzie kostnym są już widoczne gołym okiem. Widać już, że zmiany postępują od góry ku dołowi. Czaszka przechyla się w stronę żuchwy po lewej stronie, gdzie brakuje jej podparcia. Gdy zmienia się przechylenie czaszki w lewo, prawy bark przesuwa się w górę. Mięśnie prawej strony ciała zaczynają się kurczyć, obracając miednicę jeszcze bardziej zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Istotna różnica między stadium 2 a stadium 1 polega na stopniu przechylenia żuchwy, które zmniejsza odległość od czaszki w miejscu, w którym zęby są zbyt niskie. Ponieważ zmienia się nachylenie żuchwy, grupa mięśni bródkowo-gnykowych i przednia część szyi zaczynają przyjmować asymetryczne położenie.

Z powodu niefizjologicznego krążenia krwi te napięcia mięśniowe zaczynają wywoływać szereg objawów w obrębie szyi. Lewa strona ciała staje się napięta i spastyczna. W miarę postępu przechylania się i obniżania czaszki narasta ucisk międzykręgowy. Wreszcie unosi się prawa strona miednicy, co zmienia budowę sklepień stóp. Posturolodzy proponują rozwiązać ten problem wkładkami, ale oczywiście jest to tylko rozwiązanie miejscowe, ponieważ problem powstał gdzie indziej. Medycyna konwencjonalna uważa to stadium skoliozy za „mieszczące się w normie”.

Skolioza — stadium 3

Ilustracja do sekcji „Jak przemieszczenie żuchwy wywołuje skoliozę (4 stadia)”

Na tym etapie w organizmie zaczynają zachodzić dość poważne zmiany, także zewnętrzne. W tej fazie widzimy dwie główne różnice w porównaniu z poprzednią: 1) czaszka nadal obraca się w stronę lewego barku, a żuchwa odchyla się od linii pionowej; 2) żuchwa ponownie zmienia nachylenie, stając się równoległa do podłoża. Gdy zmienia się nachylenie żuchwy, czaszka nadal się obraca, ponieważ obniża się w lewo. Co więcej, na tym etapie mięśnie pleców zaczynają ciągnąć ją do tyłu. Skolioza staje się przez to widoczna. Aby zrównoważyć obniżanie się czaszki w lewo, mięśnie prawej strony ciała zaczynają ulegać skurczom.

W tym momencie środkowa część pleców zaczyna wyginać się w lewo. Dzieje się tak, ponieważ skurczone mięśnie lewej strony ciała zaczynają pociągać za sobą kręgosłup. W tym momencie środek masy czaszki wraca do swojej osi, aby zmniejszyć napięcie mięśniowe prawej strony ciała. To zjawisko powoduje skoliozę. Jednocześnie z powodu skurczu mięśni po lewej stronie miednica nadal obraca się przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. W tym stanie linie barków, miednicy i stóp stają się niemal równoległe. Z powodu narastającego na tym etapie napięcia oraz znacznego ucisku tętnic, przepon i narządów wewnętrznych u człowieka mogą się pojawić poważne objawy psychiczne, a także nasilenie objawów fizycznych (przepukliny krążków międzykręgowych i problemy żołądkowo-jelitowe).

Skolioza — stadium 4

Ilustracja do sekcji „Skolioza — stadium 4”

Na tym etapie skoliozy nasilają się kompensacje mięśniowe wytworzone w poprzedniej fazie. Jak widać na powyższym rysunku, czaszka nadal przechyla się w lewo. Właśnie dlatego ciało znajduje nowy sposób kompensacji za pomocą prawego barku, który się obniża. Obniżenie prawego barku zależy od dwóch jednoczesnych, wzajemnie powiązanych zjawisk: 1) mięśnie po prawej stronie napinają się do granic możliwości; 2) aby wrócić do swojej osi, czaszka wywołuje zwiększenie skrzywienia kręgosłupa, który silnie wygina się w lewo. Oba zjawiska przyczyniają się do obniżenia prawego barku. Tymczasem miednica nadal obraca się zgodnie z ruchem wskazówek zegara, pociągając mięśnie lewej strony w dół. W ten sposób otrzymujemy wyżej położone lewe biodro, które podciąga lewą nogę, przez co staje się ona krótsza od prawej. Klatkę piersiową i żebra ściskają skurczone mięśnie. Mięśnie szyi są napięte i bolesne. Ponieważ mają różną długość, pracują asymetrycznie, zmuszone przystosować się do sytuacji kompensacyjnej. Ale czy można przejść wszystkie te stadia skoliozy w odwrotnej kolejności? A jeśli tak, to w jaki sposób?

Leczenie biomechaniczne

Ortokraniodoncja, praca prof. Stefanellego (Włochy), www.osstefanelli.com
Ortokraniodoncja, praca prof. Stefanellego (Włochy), www.osstefanelli.com

Istnieją dwa rodzaje biomechanicznego leczenia skoliozy: jeden nazywa się ortodoncją ALF (jej efekty widzimy na powyższym zdjęciu); drugi to włoska metoda Starecta. Obie leczą skoliozę, oddziałując na układ czaszkowo-żuchwowy i zmieniając nachylenie żuchwy względem czaszki. Za pomocą wewnątrzustnego aparatu ALF ortokraniodoncja eliminuje deformacje kości czaszki; za pomocą szyn na żuchwę i dodatkowych technik równoważy struktury ciała położone niżej. Ten aparat opracował w latach osiemdziesiątych amerykański badacz Darick Nordstrom, a w naszym kraju ta dziedzina funkcjonuje pod nazwą ortokraniodoncji.

Metoda Starecta to wyjątkowa technika eliminowania deformacji kręgosłupa i osiągania symetrii ciała. Osiąga ten efekt dzięki specjalnemu aparatowi wewnątrzustnemu, Rectifierowi, który działa na zasadzie dźwigni: umieszczony na dużych trzonowcach w tylnej części żuchwy rozciąga tył szyi i unosi czaszkę. Aparat zapewnia też czaszce odpowiednie podparcie z przodu na żuchwie i centruje żuchwę. W rezultacie czaszka wraca do wyprostowanego położenia względem centralnej osi ciała we wszystkich płaszczyznach. Metodę tę opracował intuicyjnie zwykły Włoch Moreno Conte, którego ciało zapadało się i skręcało, w oparciu o badania włoskiej lekarki Adriany Valsecchi nad wpływem zgryzu na postawę ciała. Jej działanie na organizm pokazano poniżej schematycznie i w praktyce.

Ilustracja do sekcji „Leczenie biomechaniczne”

Ilustracja do sekcji „Leczenie biomechaniczne”

Jedna z czytelniczek mojego rosyjskojęzycznego bloga, 2,5 miesiąca leczenia metodą Starecta + mewing
Jedna z czytelniczek mojego rosyjskojęzycznego bloga, 2,5 miesiąca leczenia metodą Starecta + mewing

Trzeba zaznaczyć, że leczenie ortokraniodontyczne jest możliwe tylko u lekarza, natomiast metodę Starecta stosuje się samodzielnie według określonej techniki. Oddziałując na układ szczękowo-żuchwowy organizmu, obie metody biomechaniczne osiągają w leczeniu skoliozy wyniki uważane z punktu widzenia medycyny konwencjonalnej za niemożliwe.

Atlas i żuchwa: dlaczego manualna korekcja szyi nie zawsze pomaga — tutaj.

Jak wyprostowałem swój kręgosłup — tutaj.