Nawet osoby niezwiązane z medycyną dobrze wiedzą o negatywnych skutkach przemieszczenia pierwszego kręgu szyjnego, atlasu: migrenach, bólach głowy, zawrotach głowy, bólu szyi, barków i pleców, a nawet zaburzeniach psychicznych. Jednak zwracając się do terapeuty manualnego lub kręgarza, wielu przekonuje się, że manualne nastawienie atlasu czasem przynosi tylko chwilową ulgę albo wręcz znaczne pogorszenie stanu. W tym artykule spróbujemy zrozumieć, dlaczego tak się dzieje.

Przemieszczenie atlasu a okluzja zębowa

Tył głowy z lupą pokazującą atlas wyróżniony na czerwono.

Naukowcy już dawno doświadczalnie udowodnili, że manualna korekta pierwszego kręgu szyjnego często pozytywnie wpływa na położenie żuchwy, a u leczonego pacjenta widać bardziej symetryczne ułożenie ciała. Jednak w większości przypadków po nastawieniu atlasu postawa koryguje się tylko częściowo. Badacze klinicznie udowodnili, że w takiej sytuacji wada zgryzu pacjenta i istniejące przemieszczenia żuchwy uniemożliwiają nastawienie pierwszego kręgu szyjnego. Dlatego w tych przypadkach problemów z atlasem nie da się rozwiązać: najpierw trzeba skorygować położenie żuchwy, a przede wszystkim zgryz, który odpowiada za przemieszczenie pierwszego kręgu szyjnego.

Jak rozpoznać przemieszczenie żuchwy

Portret mężczyzny z zielonymi liniami oraz czerwonymi i żółtymi strzałkami; oznaczenia R i L.

Bardzo łatwo ustalić, jak bardzo żuchwa jest przemieszczona. Wystarczy zrobić zdjęcie twarzy w stanie rozluźnienia, z zamkniętymi ustami i zwartymi zębami, i mu się przyjrzeć. Jak widać na zdjęciu powyżej, odpowiednie linie pokazują położenie żuchwy względem czaszki. Jeśli żuchwa jest idealnie ustawiona względem czaszki, linie oczu i ust (L i R na zdjęciu) będą do siebie równoległe, a środek brody będzie leżał dokładnie na linii środkowej twarzy. Odchylenie od tego idealnego wzorca oznacza, że żuchwa jest przemieszczona z powodu nieprawidłowej okluzji zębowej. W takim przypadku prawidłowe położenie atlasu można osiągnąć tylko przez zmianę okluzji. Inne rodzaje leczenia, takie jak oddziaływanie na mięśnie żuchwy, dadzą tylko chwilowy efekt, a czasem spowodują przemieszczenie stawów skroniowo-żuchwowych i atlasu!

Jak przemieszczenie żuchwy wpływa na mięśnie szyi i atlas

Schemat mięśni przedniej części szyi z poziomicą i podpisem „Hyoid bone”.

Żuchwa jest połączona z tyłem czaszki, kręgami szyjnymi i obojczykami przez złożony układ mięśni i kość gnykową (Hyoideum), która dosłownie „wisi” „sama”, bo jest jedyną kością w ciele niepołączoną z innymi kośćmi szkieletu (właśnie dlatego nie widać jej na modelach trójwymiarowych). Kość gnykowa jest połączona mięśniami z żuchwą, a przemieszczenie żuchwy nieuchronnie prowadzi do przemieszczenia kości gnykowej. Wówczas oddziałuje ona na leżące niżej łańcuchy mięśniowe, połączone z obojczykami i odcinkiem szyjnym kręgosłupa, wywołując w nich napięcie o różnym natężeniu.

Za pomocą tego mechanizmu kość gnykowa reguluje statyczne położenie ciała, jak lalkarz kierujący marionetkami za pomocą sznurków. Skurcz tych mięśni szyi, zwłaszcza mięśni pochyłych, prowadzi do ucisku nerwów i tętnic, które leżą pod nimi. Nieunikniona w tej sytuacji zmiana długości mięśni po obu stronach prowadzi do skoliozy szyjnej. Co więcej, wydłużenie mięśni z przodu szyi prowadzi do skrócenia ich antagonistów z tyłu, a bezpośrednio — mięśni łączących czaszkę z pierwszym kręgiem szyjnym, atlasem, co prowadzi do jego przemieszczenia.

Schemat mięśni tylnej części szyi pod czaszką.

Jak więc widzimy, okluzja zębowa określa położenie żuchwy, a żuchwa określa położenie kości gnykowej, która z kolei reguluje położenie ciała przez mięśnie szyi, a te bezpośrednio wpływają również na pierwszy kręg szyjny, atlas. Dlatego najmniejsze zmiany okluzji — czy to nieprawidłowe ustawienie zębów od urodzenia, ekstrakcja, zbyt wysokie lub zbyt niskie wypełnienia, nieudane leczenie ortodontyczne czy protetyczne — prowadzą do przemieszczenia atlasu, którego właśnie z tego powodu nie da się nastawić manualnie. Dlatego przed wykonaniem tej manipulacji niezwykle ważne jest zbadanie okluzji zębowej pacjenta i skierowanie go do kompetentnego ortokraniodonty, który pomoże nie tylko skorygować wadę zgryzu, ale i usunąć zniekształcenia struktur czaszki. Bez spełnienia tego warunku istnieje znaczne ryzyko pogorszenia i tak trudnej sytuacji pacjenta, a także zmarnowania jego pieniędzy.

Atlas: skutki przemieszczenia i mity o korekcie — tutaj.

Skolioza i osteochondroza: ich związek i leczenie metodą biomechaniczną — tutaj.
__________________

W artykule wykorzystano materiały i zdjęcia ze strony https://atlantomed.eu/en/.