De gevolgen van een beugel: waar niemand je voor waarschuwde

Het internet staat vol noodkreten: na de beugel ontstonden hoofdpijn, wankelheid en nervositeit, ‘mijn gezicht, nek en wervelkolom zijn geruïneerd’. En dat is nog maar een klein deel van de problemen die ontstaan, maar helaas verdrinken deze klachten in tonnen felgekleurde reclame voor een Hollywood-glimlach na een beugel. Bovendien vinden die problemen geen begrip bij de orthodontisten die deze beugels hebben geplaatst. Zij proberen zo snel mogelijk van zulke ‘probleem’-patiënten af te komen door hun te vertellen dat het een psychisch probleem is of, nog erger, hen gewoon uit te lachen.

Helaas is dit niet grappig, want de schade die een beugel de patiënt toebrengt, wordt soms gelijkgesteld aan het toebrengen van traumatisch hersenletsel, zoals we hieronder kunnen zien. Had ik maar eerder van deze gevolgen geweten en geweten dat ik als patiënt de hiaten in de kennis van mijn orthodontist zelf moest opvullen. Dit artikel bevat informatie van erkende specialisten van wereldklasse op het gebied van de behandeling van TMD, craniodontisten, orthopedisten, posturologen en osteopaten – bijvoorbeeld de legendarische Amerikaanse orthopeed uit het begin van de twintigste eeuw Robert Lovett, de beroemde osteopaten Horace Magoun en Viola Frymann, de briljante Gerald Smith, Darick Nordstrom, Guiseppe Stefanelli, Leopold Busquet, John en Mike Mew en anderen, evenals de grondlegger van de orthocraniodontie in Rusland, dr. A.O. Savinov, die de meeste links en toelichtingen bij deze informatie gaf in zijn voormalige lezersdiscussies orthocranio.ru en reader discussion.stom.ru.

Laten we op basis van het onderzoek van deze artsen bekijken welk effect een beugel kan hebben op de schedel, het nekgebied, de wervelkolom en de gezondheid van de patiënt in het algemeen. Als je na het dragen van een beugel iets van het bovenstaande bij jezelf herkent, wanhoop dan niet, want zoals ik zelf heb kunnen vaststellen, is er nog steeds een uitweg uit deze situatie, die we hieronder zullen bespreken. Daarnaast zoeken we uit waarom veel patiënten de volgende gezondheidseffecten niet ondervinden en in welke gevallen een beugel toch kan worden gebruikt. Laten we nu overgaan tot de hoofdzaak: tot welke invaliderende gevolgen voor de patiënt een traditionele behandeling met een beugel kan leiden.

1. Het gezicht

In het artikel over hoe een beugel het gezicht beschadigt hebben we al uitvoerig bekeken hoe het beugelsysteem de maxilla, het ‘schoonheidsbot’ dat verantwoordelijk is voor de vorming van het middendeel van het gezicht, naar achteren en omlaag trekt. Op de foto hierboven zien we nog een treffend voorbeeld van zo'n negatief effect op de schoonheid: de beugel die het meisje op 12-jarige leeftijd kreeg, leidde ertoe dat haar gezicht op 14-jarige leeftijd naar beneden was uitgerekt en afgeplat en dat de horizontaal ontwikkelde driedimensionale structuur was vervaagd. Bovendien zorgde het omlaag trekken van de bovenkaak ervoor dat haar oogbollen hun ondersteuning van onderaf verloren, wat op zijn beurt bij het meisje leidde tot het effect van ‘uitpuilende ogen’. Maar het trekken van tanden in combinatie met een beugel heeft nog rampzaliger gevolgen voor de schoonheid van het gezicht.

Op de eerste foto hierboven zien we de toestand van het gezicht van de vrouw bij wie tijdens een eerdere orthodontische behandeling voor het plaatsen van een beugel twee tanden uit de bovenste tandboog waren verwijderd. Daardoor raakte haar gezicht simpelweg ‘verfrommeld’ en krulde het naar binnen, want huid en spieren spannen de skeletstructuur altijd aan als een doek op een spieraam! Gelukkig vond de patiënte een deskundige craniodontist die met het ALF-apparaat werkte. Haar bovenkaak werd vergroot, er werd ruimte gemaakt voor de getrokken tanden (middelste foto), die werden geïmplanteerd, en op de laatste foto zien we een aantrekkelijk, driedimensionaal ontwikkeld gezicht. Tegelijkertijd werd de patiënte tien jaar jonger! (vergelijk de laatste foto nogmaals met de eerste, waarop bij de vrouw tanden waren getrokken en die ruimte met een beugel was dichtgetrokken). Maar helaas is het verlies van gezichtsschoonheid niet het ergste wat een patiënt na een beugel en vooral na het trekken van tanden in combinatie daarmee kan verwachten…

2. De schedel

Het Straight Wire Appliance (SWA), eenvoudig gezegd een beugel, is slechts een cosmetische ingreep die bedoeld is om het uiterlijk van de tandrijen te verbeteren, vooral aan de voorkant. Helaas vergeten orthodontisten vaak dat het stomatognatische systeem van het lichaam behalve de tanden ook het volgende omvat: 1) de botten van de aangezichts- en hersenschedel; 2) de gewrichten van het hoofd; 3) het neuromusculaire complex van hoofd en nek.

Daarnaast bestaat er ook het craniosacrale systeem, waarvan het zogeheten craniosacrale mechanisme (CSM), of het primaire ademhalingsmechanisme, het belangrijkste onderdeel is. Het wordt een mechanisme genoemd omdat het zich manifesteert via de complexe verbindingen van de schedelbeenderen, dus via mechanica. Het CSM wordt beschouwd als het belangrijkste levensmechanisme. Als op een van de niveaus een conflict ontstaat, leidt dit tot verschillende soorten disfuncties en vervolgens tot aanhoudende chronische ziekten, die vaak zelfs door artsen met een nauw specialisme niet kunnen worden vastgesteld. Het beugelsysteem beperkt de fysiologische beweeglijkheid van de schedelbeenderen en blokkeert daardoor het craniosacrale ritme.

De symptomen die met stoornissen van het craniosacrale mechanisme samenhangen, kunnen zeer uiteenlopend zijn. Bijvoorbeeld: 1) vasomotorische rinitis, die ontstaat door blokkering van het gehemeltebeen, zeefbeen, wiggenbeen en de bovenkaak (maxilla), waardoor de afvoer van de zeefbeencellen en het opengaan van de neusschelpen verstoord raken; 2) compressie en irritatie van het pterygopalatinale ganglion, dat wordt gevormd uit een tak van de drielingzenuw, leidt tot aanhoudende aangezichtspijn en stoornissen van het autonome zenuwstelsel; 3) verdraaiing van het wiggenbeen veroorzaakt vervorming en vernauwing van het lumen van de bovenste oogkasspleet (fissura orbitalis superior), wat de nervus trochlearis, de oogbewegingszenuw, de drielingzenuw en de nervus abducens beïnvloedt en tot oogheelkundige problemen en zelfs scheelzien leidt;

4) een verstoorde rotatie van de slaapbeenderen beïnvloedt de inwendige gehooropening – de vestibulocochleaire zenuw – wat tot gehoorproblemen en een instabiel evenwicht leidt; 5) craniale vervormingen die het middenrif van het Turkse zadel in de schedel beïnvloeden, veroorzaken hormonale onbalans en beïnvloeden de menstruatiecyclus bij vrouwen, evenals het optreden van PMS en een afname van het libido bij vrouwen en mannen door de invloed op de hypofyse; 6) compressie van het achterhoofdsbeen oefent druk uit op de kleine hersenen, wat leidt tot verminderde bewegingscoördinatie en wankelheid, en heeft daarnaast indirect invloed op de hypofyse; 7) elke verplaatsing in het gebied van het achterhoofdsgat leidt tot compressie van de zenuwplexussen van grote vaten en slagaders die via het halsadergat de schedelholte binnendringen, en tot irritatie van de hersenstam en de nervus vagus; vandaar hoofdpijn en migraine, ademhalingsproblemen, maag-darmproblemen, constipatie, diarree en rusteloos gedrag.

Dit alles is niet beschreven om je te vermoeien, maar om te laten zien welke schaal van verwoesting de geringste ingreep in het stomatognatische systeem van het lichaam kan veroorzaken. De onvoorspelbaarste gevolgen ontstaan echter wanneer de ‘overtollige’ tanden worden verwijderd en daarbij elastieken worden gebruikt, want dit brengt alle 22 paar schedelbeenderen in beweging! We mogen niet vergeten dat de meeste patiënten met reeds bestaande stoornissen van het craniosacrale mechanisme bij de orthodontist komen. Ik wil niet overdrijven, maar nu begrijp je waarom er na een beugel gevallen bestaan die vergelijkbaar zijn met traumatisch hersenletsel, waarna iemand naast de hoofdbehandeling langdurige revalidatie nodig heeft, en geen psycholoog naar wie veel orthodontisten je in deze toestand proberen door te verwijzen! En dit zijn zeer ernstige zaken.

3. Temporomandibulaire gewrichten

Een van de meest voorkomende letsels die een beugel veroorzaakt! Uit het bovenstaande hebben we al gezien hoe het beugelsysteem de hele structuur van de schedel kan beïnvloeden. De temporomandibulaire gewrichten bevinden zich op het kruispunt van dit driedimensionale 3D-systeem, en een verplaatsing ervan in zelfs maar één vlak leidt onvermijdelijk tot verplaatsing van de temporomandibulaire gewrichten en schijven. Grof gezegd: als we de schedel vergelijken met een klein huis dat we naar één kant laten overhellen, kunnen we ons gemakkelijk voorstellen wat er met de deurscharnieren (temporomandibulaire gewrichten) gebeurt. Maar dit is slechts een van de mogelijke manieren waarop verplaatsing kan optreden.

Daarnaast kan het ‘huis’ ook naar voren of naar achteren kantelen en enigszins rond zijn as ‘draaien’. Wat er in dat geval met de deurscharnieren (temporomandibulaire gewrichten) gebeurt, hoef ik volgens mij niet te zeggen. Een beschrijving van de symptomen die optreden bij de ‘gelukkigen’ wier schedel zo'n effect heeft ondergaan, is in alle ‘kleurrijke’ details te vinden in het artikel over de ‘kameleonziekte’ TMD. Maar hier wil ik er opnieuw op wijzen dat de patiënt vaak al met bepaalde schedelvervormingen bij de orthodontist komt, en dat een onnadenkende ingreep met de ‘hulp’ van een beugel dit proces soms aanzienlijk verergert. We bekijken iets later welk algoritme bij zo'n behandeling moet worden gevolgd. Laten we nu eerst zien hoe schade ter hoogte van het cranio-mandibulaire systeem het vervormingsproces van de onderliggende skeletstructuren op gang brengt.

4. Atlas, nekwervels

De afbeelding toont het meest vereenvoudigde schema van zo'n invloed. Zoals je kunt zien, staat de schedel bij een horizontaal ontwikkelde, naar voren geplaatste maxilla (bovenkaak) in een fysiologisch verticale positie en vindt hij aan de voorkant steun in de onderkaak (je kunt meer over dit biomechanische proces lezen in dit hoofdstuk van Moreno Contes boek ‘Hoe ik mijn wervelkolom rechtzette’). In het artikel over hoe een beugel het gezicht beschadigt hebben we al besproken hoe het beugelsysteem de bovenkaak naar achteren en omlaag trekt. In dit geval wordt ook de beweging van de onderkaak geblokkeerd en moet die binnen het kader van een nieuw vooraf bepaald traject bewegen. Als gevolg van dit proces zakt het hoofd onvermijdelijk naar voren, waardoor via een ‘domino-effect’ veranderingen ontstaan in de structuur van alle nekwervels, te beginnen bij de eerste nekwervel, de atlas. Maar dat is niet alles, want we hebben alleen bekeken hoe de schedel in het zijvlak daalt. En er zijn ook nog het frontale en transversale vlak! (we herinneren ons dat de menselijke schedel een ruimtelijk 3D-systeem is):

Als dit systeem door een beugel wordt beschadigd (tegen de achtergrond van reeds bestaande schedelvervormingen), kan de schedel niet alleen naar voren kantelen, maar ook naar één kant en bovendien om zijn verticale as draaien. Je kunt je voorstellen wat er gebeurt met de atlas, die zich altijd aan de positie van het achterhoofdsbeen aanpast. En veel mensen kennen de gevolgen van de verplaatsing van de eerste nekwervel uit eigen ervaring (helaas ik ook). De stand van de atlas heeft een enorme invloed op het zenuw- en energiesysteem van een mens en op diens vermogen geluk te ervaren. Als je overweegt een beugel te nemen, denk daar dan ook aan. Bovendien begrijp je nu hoe het zakken en verdraaien van de schedel leidt tot verschijnselen als cervicale scoliose en lordose. Bij aangeboren schedelvervormingen duurt dit proces jaren en heeft het lichaam tijd om aanpassingsmechanismen te ontwikkelen. Met een beugel en vooral bij het trekken van tanden in combinatie daarmee ontwikkelt dit proces zich daarentegen vrij snel en pijnlijk, omdat zo'n abrupte ingreep een schok voor het lichaam is.

5. Nekspieren en wervelslagader

Wanneer de schedel naar voren zakt en cervicale lordose ontstaat, worden de spieren aan de achterkant van de nek korter en aan de voorkant langer. Deze situatie wordt verergerd door cervicale scoliose, waarbij de spierketens die van de onderkaak via het tongbeen naar het sleutelbeen lopen, evenals die van het achterhoofdsbeen naar het sleutelbeen, aan weerszijden spanning van verschillende intensiteit ontwikkelen. Nu kun je je voorstellen wat er gebeurt met de wervelslagaders die de hersenen van bloed voorzien en die deels door de benige kanalen van de verplaatste nekwervels lopen en deels onder de scalenusspieren worden samengedrukt.

Laten we voor het volledige beeld ook de cervicale plexus niet vergeten. Die wordt gevormd door de voorste takken van de vier bovenste cervicale ruggenmergzenuwen en bevindt zich aan het oppervlak van de diepe nekspieren (de schouderbladheffer, de middelste scalenusspier en de spleniusspier) ter hoogte van de vier bovenste nekwervels. Deze zenuwen innerveren alle aangrenzende spieren van nek en hoofd en vormen de huidtakken van de grote oorzenuw en de kleine achterhoofdzenuw. Bovendien daalt de middenrifzenuw van de cervicale plexus langs het voorste oppervlak van de scalenusspier af en dringt via de bovenste opening van de borstkas de borstholte binnen. Hij loopt dicht langs het hartzakje en eindigt in de dikte van het middenrif. Stel je voor wat er gebeurt als die door overbelaste nekspieren wordt samengedrukt? En ook dit is een rechtstreeks gevolg van een beugel! Maar dat is nog niet alles.

6. Wervelkolom en bekken

Al aan het begin van de twintigste eeuw beschreef orthopeed Robert Lovett in zijn werken de verbanden in de menselijke skeletstructuur in de vorm van een S en in de vorm van een #. Daarbij houdt het achterhoofdsbeen verband met de thoracale wervelkolom (T1-5), de lendenwervelkolom en het heiligbeen, terwijl de slaapbeenderen verband houden met de cervicale wervelkolom (C1-6), schouderbladen, ribben, thoracale wervelkolom (T6-12) en bekkenbeenderen. Daarom leidt elke verandering in de ruimtelijke positie van het achterhoofdsbeen tot veranderingen in de stand van het bovenste deel van de thoracale wervelkolom, de lendenwervelkolom en het heiligbeen (er bestaat echter ook een omgekeerd verband). Een asymmetrische rotatie van de slaapbeenderen in de schedel zal altijd gelijktijdig optreden met een asymmetrische rotatie van de (darmbeen-)bekkenbeenderen, dus synchroon maar in spiegelbeeld, evenals met veranderingen in de cervicale en onderste thoracale wervelkolom.

Zulke veranderingen in de skeletstructuur treden na een beugel niet gelijktijdig op, omdat het verband hier nog steeds niet direct maar lineair is. Maar al na enkele maanden kunnen patiënten de eerste tekenen ontdekken van zulke stoornissen, die zich in de loop van jaren ontwikkelen en leiden tot geleidelijke veranderingen in alle onderliggende skelet- en spierstructuren, tot aan de voeten…

Niet ‘wie heeft schuld’, maar ‘wat te doen’

Einstein zei dat een probleem niet kan worden opgelost op het niveau waarop het is ontstaan, maar alleen door naar een hoger niveau te stijgen. Als alternatief voor het beugelsysteem wordt een andere benadering voorgesteld: voordat het Straight Wire Appliance, of eenvoudigweg de beugel, wordt geplaatst, moeten de bestaande schedelvervormingen worden gecorrigeerd. Het corrigeren van zulke vervormingen begint met het stabiliseren van de temporomandibulaire gewrichten en het corrigeren van de stand van de maxilla (bovenkaak). Dit wordt uitgevoerd met het ALF-apparaat (of een vergelijkbaar apparaat) en gecombineerd met osteopathie. Deze techniek, die craniodontie wordt genoemd, is erop gericht de zelfcorrectie van dentoalveolaire vervormingen te stimuleren. Een beugel wordt alleen in de laatste fase gebruikt om bijvoorbeeld de axiale stand van de voortanden te beïnvloeden.

Na het corrigeren van schedelvervormingen leidt een beugel niet tot verstoringen van het craniosacrale mechanisme, zoals wordt gewaarborgd door de filosofie en methode van het functionele ALF-apparaat, dat tegelijk met de beugel kan worden gebruikt. Hier ligt het antwoord op de vraag waarom veel patiënten na een beugel de hierboven beschreven negatieve gevolgen voor hun gezondheid niet ondervinden (afgezien misschien van klachten over een veranderd gezicht), terwijl de ‘behandeling’ met een beugel voor anderen juist behoorlijk invaliderend is. Het draait precies om de begintoestand van het craniale systeem en de bestaande vervormingen waarmee de patiënt bij de orthodontist komt. Een andere vraag is: hoeveel patiënten zonder craniale en skeletvervormingen komen er bij hem?

Bovendien is het aanpassingsvermogen van de tandrijen zelf vrij groot, waardoor de gedachteloos werkende tandarts de natuur op zijn beurt genadeloos kan verkrachten. Hoewel traditioneel werkende orthodontisten op zijn zachtst gezegd onvoldoende aandacht besteden aan schedelvervormingen en gewrichten, verloopt de ‘behandeling’ met een beugel bij sommige patiënten niettemin min of meer soepel, vooral op jonge leeftijd, terwijl het bij andere patiënten niet zo goed gaat… En ik werd een van die patiënten. Sinds ik drie jaar geleden zo'n Russischtalige blog begon, hebben veel mensen mij geschreven over veel ergere situaties. Na een beugel en vooral na het trekken van tanden verloren mensen niet alleen hun gezondheid, maar ook hun werk en vrienden, en sommigen zelfs hun gezin en hun vertrouwen in zichzelf. Daarom moeten orthodontisten opnieuw nadenken over wat ze doen, want soms hangen niet alleen de gezondheid van de patiënt, maar ook zijn toekomstige lot af van de kwaliteit van hun werk (laten we het nu niet hebben over karma, oorzaken en gevolgen – daar praten we een andere keer over).

Het schokkendste is dat het tijdig doen van volledig gratis myofunctionele oefeningen, die de breedte van de tandrijen en de schoonheid van het gezicht herstellen en TMJ volledig genezen (volgens de Britse arts in de orthotropie Mike Mew en de Noorse craniodontist Geir Olsen), een bezoek aan de orthodontist in het algemeen had kunnen voorkomen. Maar dit gaat niet meer over ernstige gevallen na het gebruik van een beugel en vooral het trekken van tanden in combinatie daarmee en het gebruik van elastieken. Behandeling met het ALF-apparaat is in deze gevallen een alternatief dat helaas evenmin gemakkelijk is, want tijdens dit proces keren werkelijk alle symptomen die aanwezig waren in omgekeerde volgorde terug, en om deze behandeling te doorstaan is veel geestkracht nodig. Ondanks alle voordelen van craniodontie bestaat er ook een zeer groot obstakel: er zijn nog steeds maar heel weinig werkelijk hooggekwalificeerde specialisten op dit gebied. Om als craniodontist zijn plaats in dit vak te vinden, volstaat het niet om alleen cursussen te volgen. Men moet vele jaren voortdurend studeren, en niet alleen ALF-orthodontie, maar ook osteopathie, posturologie, orthopedie en enkele andere aanverwante specialismen. Daarvoor heeft de arts geestkracht nodig. Niettemin geloof ik oprecht dat de toekomst van de orthodontie als wetenschap verbonden is met deze richting, in nauwe samenhang met craniale osteopathie.

__________________________
© tooth-for-tooth.com