Snurken is niet alleen vervelend ongemak voor een slapende partner. Soms kan het gewoon een zeer hinderlijke factor zijn, en soms kan het een voorbode zijn van zeer grote gezondheidsproblemen. Hoe snurken verschilt van obstructieve slaapapneu (stoppen met ademen tijdens de slaap), waarom het ontstaat, waarom het gevaarlijk is voor de gezondheid en hoe je beide aandoeningen volledig kunt genezen – dat is wat we in dit artikel zullen proberen te begrijpen.

Snurken versus slaapapneu

Het eerste wat je over snurken moet weten, is dat obstructieve slaapapneu bijna altijd gepaard gaat met luid, onderbroken snurken. Tegelijkertijd wijst snurken niet altijd op de aanwezigheid van slaapapneu, waarbij iemand tijdens de slaap periodieke adempauzes heeft die doorgaans tot kort ontwaken leiden, iets wat hij zich de volgende ochtend bijna nooit herinnert. D.w.z. dat snurken doorgaans een eenvoudige, onschuldige aandoening is, terwijl obstructieve slaapapneu veel ernstiger is. Welk gezondheidsrisico dit inhoudt, bekijken we iets later, maar eerst zoeken we uit waarom snurken en apneu ontstaan. De werkelijkheid is dat beide aandoeningen om dezelfde reden ontstaan – een gebrekkige ontwikkeling van het craniofaciale stelsel.

Biomechanische oorzaken van snurken

Zoals we al hebben gezien in het artikel over het ‘schoonheidsbot’ van de maxilla (voorste bot van het gezicht, bovenkaak), bepaalt de positie ervan de juiste positie van de tong tegen het gehemelte. Kort gezegd betekent dit dat de punt van de tong in de holte achter de boventanden ligt en dat de tong zelf letterlijk van de basis tot de punt tegen het gehemelte gekleefd zit (met enkele nuances). Door de drukkracht van deze sterkste spier van het lichaam van binnenuit op de maxilla wordt deze omhooggeduwd en naar voren verplaatst. In de bovengenoemde artikelen spraken we vooral over het effect van dit proces op de schoonheid van het gezicht; nu is het tijd om uit te zoeken hoe een verkeerde tongpositie de gezondheid beïnvloedt.

Wanneer de tong niet boven tegen het gehemelte ligt (in rust en bij het slikken), zakt het maxillaire gezichtsbot omlaag en naar achteren (dit kunnen we op de afbeelding hierboven zien). Door die daling neemt de ondersteuning van de oogbollen af, worden de jukbeenderen vlakker, vernauwen de neusluchtwegen, wordt het middengedeelte van het gezicht langer en wordt het gehemelte smaller, wat op zijn beurt tot een verkeerde beet leidt. Bovendien blokkeert de maxilla, doordat die naar achteren zakt, ook de onderkaak in een achterwaartse positie, waardoor die gedwongen wordt naar achteren te bewegen. Als compensatiemechanisme dwingt de onderkaak het hoofd naar voren te kantelen en zet het in die positie vast, waardoor het volume van de keelholte en daarmee de werking van de luchtwegen worden beperkt.

Op de afbeeldingen hierboven zien we bijvoorbeeld twee patiënten, van wie de eerste zogenoemde faciale retrognathie heeft – een achterwaartse positie van de boven- en onderkaak. Let op de naar voren gerichte, niet-verticale positie van zijn hoofd en de beperkte ruimte in de luchtwegen. De tweede patiënt heeft een horizontale ontwikkeling van de bovenkaak (maxilla) en een naar voren gerichte, normale positie van de onderkaak. Zijn hoofd staat rechtop, in één lijn met de nek, en er is volop ruimte in de luchtwegen.

Hoe snurken ontstaat

Het kleiner worden van de bovenste luchtwegen, waaronder de vernauwing van de neusholte, is een belangrijk element in de ontwikkeling van snurken en obstructieve slaapapneu. Bij mensen met verticale groei van de maxilla (omlaag en naar achteren) wordt het gehemelte smaller en zakt het, waardoor de tong laag komt te liggen, dichter bij de luchtwegen. Wanneer zo iemand naar bed gaat, blokkeren zijn tong en zachte gehemelte de luchtweg, waardoor de normale luchtstroom wordt belemmerd.

Wanneer de obstructie (obstructio, Lat. – hindernis, belemmering), en eenvoudig gezegd de blokkering van de luchtwegen, slechts gedeeltelijk is, stroomt de lucht nog steeds door de luchtwegen, maar ondervindt die alleen meer weerstand, wat het voor snurken kenmerkende geluid veroorzaakt. In dit geval is het echter meestal ononderbroken. Zo verschilt gewoon snurken van apneu – bij dat laatste blokkeert het samenvallen van de wanden van de luchtwegen de ademhaling soms volledig, en iemand die naast hem wakker wordt tijdens een periodieke ademstilstand hoort snurken dat door pauzes wordt onderbroken. Op dat moment wordt het voor het middenrif moeilijker om te werken en wordt de slaap daarom tijdelijk onderbroken (soms enkele seconden). Dit activeert op zijn beurt de spieren in de keel die de luchtwegen openen. Op dat moment hoort de persoon ernaast een diepe ademhaling en begint de snurker weer te ademen. Sommige mensen met slaapapneu kunnen tijdens hun slaap tien seconden of langer stoppen met ademen — tientallen of zelfs honderden keren per nacht.

Gevaren van snurken voor de gezondheid

Hier zullen we het hebben over het snurken dat met slaapapneu gepaard gaat. Telkens wanneer de ademhaling stopt, daalt de hoeveelheid zuurstof (O2) in het bloed en blijft het gehalte koolstofdioxide (CO2) gelijk, wat het normale fysiologische functioneren van het cardiovasculaire stelsel tijdens de slaap verstoort. Hypoxie (een tekort aan de hoeveelheid zuurstof in het bloed die de weefsels bereikt) en hypercapnie (een verhoogd gehalte koolstofdioxide in het bloed) stimuleren de ventilatoire inspanning en zorgen er uiteindelijk voor dat iemand korte tijd uit zijn slaap ontwaakt om de ademhaling te hervatten (hoewel iemand vaak denkt dat hij wakker werd van het geluid van het snurken).

Tijdens een ademstilstand stijgt de bloeddruk, die 240/130 mm Hg kan bereiken, en die blijft nog enige tijd verhoogd nadat de ademhaling is hervat. Op dat moment klopt het hart onregelmatig en kan het zelfs enkele seconden stoppen met werken. Dit veroorzaakt sterfgevallen bij mensen die schijnbaar in goede gezondheid naar bed gaan. Volgens Amerikaanse en Japanse onderzoekers houden hypoxie door slaapapneu en een slechte slaapkwaliteit ook verband met een verminderde concentratie en een slechter geheugen bij mensen. Dit is op zijn beurt een risicofactor voor het ontstaan van dementie en de ziekte van Alzheimer op latere leeftijd. Volgens onderzoeken wordt apneu, vanwege veranderingen in de bloeddruk, ook beschouwd als een van de oorzaken van het ontstaan van hart- en vaatziekten en hypertensie. De conventionele geneeskunde kan deze verbanden niet verklaren, maar individuele onderzoekers hebben al een duidelijk verband aangetoond tussen snurken, slaapapneu, hypertensie, hart- en vaatziekten, dementie, de ziekte van Alzheimer, beroertes en zelfs sterfgevallen tijdens de slaap.

Bovendien leidt een onjuiste ontwikkeling van het craniofaciale stelsel tot de ontwikkeling van compensaties in het lichaam (het laten zakken van het hoofd, kyfose, lordose, scoliose). Om het evenwicht te bewaren, staan de spierketens van het lichaam in dit geval voortdurend onder spanning, wat samendrukking van bloedvaten, aders en slagaders kan veroorzaken, gevolgd door hypoxie, hypertensie en zelfs haaruitval. Interessant genoeg hebben sommige onderzoekers een dergelijk verband tussen kaalheid, hypertensie en coronaire hartziekte gedocumenteerd. Nu we dit grote geheel zien, kunnen we begrijpen hoe de craniofaciale ontwikkeling verantwoordelijk kan zijn voor al deze onduidelijke verbanden in de conventionele geneeskunde.

Biomechanische behandeling van snurken

Zoals je al hebt begrepen, is een echte en volledige genezing van snurken alleen mogelijk door de luchtwegen te verruimen, wat op zijn beurt mogelijk is door de onderkaak en, het allerbelangrijkst, de bovenkaak naar voren te verplaatsen. Dit kan op verschillende manieren worden bereikt. Een daarvan is een eersteklas orthocraniodont die werkt met het ALF-apparaat, dat de bovenkaak verbreedt en in balans brengt (wees voorzichtig, want orthodontisten die alleen met beugels werken, maken de maxillae daarentegen vaak smaller, waardoor ze omlaag worden getrokken! Je kunt hier meer over lezen – zie hoe beugels gezichten beschadigen). Hierboven is een voorbeeld te zien van hoe ALF-orthodontie de gezondheid van de luchtwegen beïnvloedt. De tweede methode is het uitvoeren van myofunctionele oefeningen (mewing), waarmee je door de positie van de tong te trainen de maxilla naar voren en omhoog kunt duwen. Om in dit geval resultaten te bereiken, zijn echter volharding en ongeveer een jaar tijd nodig.

Ook twee andere methoden die tegenwoordig veel worden gebruikt om snurken te behandelen, moeten hier worden genoemd – met hun voor- en nadelen. De eerste is CPAP-therapie, waarbij met een speciaal apparaat onder een bepaalde druk via een masker lucht in de luchtwegen van de patiënt wordt geblazen, waardoor in de orofarynx een ‘luchtspacer’ ontstaat. Deze ‘spacer’ maakt de luchtweg van de patiënt wijder en voorkomt dat de tongwortel in de keel zakt en de luchtweg blokkeert. Zo blijft de luchtweg tijdens het in- en uitademen in de slaap doorgankelijk. Dergelijke maskers doen hun werk opvallend goed en de volgende ochtend voelt iemand zich slaperig, normaliseert zijn bloeddruk en verbetert zijn concentratie, maar het nadeel van CPAP-therapie is dat slapen met zo'n masker niet altijd voortdurend comfortabel is (je kunt op internet zien hoe zij eruitziet), en het apparaat waarop het is aangesloten niet altijd handig is om mee te nemen.

De tweede manier is een operatie. Momenteel zijn er verschillende methoden voor chirurgische ingrepen ontwikkeld, met als doel de keelholte te verruimen door de zachte weefsels van de keelholte te verwijderen, zodat de luchtwegen van de patiënt tijdens de slaap beter doorgankelijk worden. Bij een gunstige uitkomst neemt deze methode in een aanzienlijk aantal gevallen het snurken volledig weg of vermindert zij de verschijnselen ervan aanzienlijk. Tegelijkertijd zijn na zo'n chirurgische ingreep complicaties mogelijk – bijvoorbeeld ontstekingsprocessen, hevige pijn waarvoor farmacologische middelen nodig zijn, zwelling van het gehemelte en de keelholte, waardoor het snurken verder toeneemt; frequentere episoden van slaapapneu onder invloed van pijnstillers.

Zoals je ziet, proberen de laatste twee methoden voor de behandeling van snurken het gevolg van het probleem aan te pakken, maar hebben zij op geen enkele manier invloed op de oorzaak ervan – de verkeerde positie van de boven- en onderkaak die tot een vernauwing van de luchtwegen leidt! Bovendien hebben deze methoden hun nadelen en zelfs bijwerkingen, wat niet kan worden gezegd van biomechanische therapieën die niet alleen het snurken verlichten, maar ook het uiterlijk en de algehele lichaamshouding verbeteren. Bovendien zijn myofunctionele oefeningen ook gratis! De keuze lijkt voor de hand te liggen, maar iedereen neemt de beslissing voor zichzelf.